Right to know

  FRANCE:

CONSTITUTION OF GERMANY

[ Adopted on: 23 May 1949 ]

Preamble

Conscious of their responsibility before God and men, animated by the purpose to serve world peace as an equal part in a unified Europe, the German People have adopted, by virtue of their constituent power, this Constitution.
The Germans in the States [Länder] of Baden-Wurttemberg, Bavaria, Berlin, Brandenburg, Bremen, Hamburg, Hesse, Lower Saxony, Mecklenburg-Western Pomerania, North Rhine-Westphalia, Rhineland-Palatinate, Saarland, Saxony, Saxony-Anhalt, Schleswig-Holstein and Thuringia have achieved the unity and freedom of Germany in free self-determination. This Constitution is thus valid for the entire German People.

Chapter I

Basic Rights

Article 1 [Human Dignity]

(1) Human dignity is inviolable. To respect and protect it is the duty of all state authority.
(2) The German People therefore acknowledge inviolable and inalienable human rights as the basis of every human community, of peace, and of justice in the world.
(3) The following basic rights are binding on legislature, executive, and judiciary as directly enforceable law.

Article 2 [Liberty]

(1) Everyone has the right to free development of his personality insofar as he does not violate the rights of others or offend against the constitutional order or against morality. 
(2) Everyone has the right to life and to physical integrity. The freedom of the person is inviolable. Intrusion on these rights may only be made pursuant to a statute.

ҮНДСЭН ХУУЛИЙН БИЕЛЭЛТЭД ХЯНАЛТ ТАВЬДАГ БАЙГУУЛЛАГЫН ҮНДСЭН ТОГТОЛЦООНУУД
Орчин үед үндсэн хуулийн биелэлтэд хяналт тавьдаг Зайгууллагыг дараах үндсэн гурван тогтолцоонд хуваан авч үзэж оолно. Үүнд;
а)     "америкийн" тогтолцоо - үндсэн хуулийн тусгай буюу дагнасан шүүх байдаггүй, харин дээд шуүх болон бусад шүухүүд үндсэн хуулийг тайлбарлах, хууль, эрх зүйн  бусад актууд үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэхэд хяналт тавих эрхтэй. АНУ-ын загвар нь дараах хоёр хувилбартай билээ. Эхний хувилбәраар, үндсэн хуулийн хяналтыг бүх шатны ердийн шүүхүүд гүйцэтгэдэг (АНУ, Япон, Филиппин, Скандинавын орнууд). Өөрөөр хэлбэл, аль ч шатны шүүх нь тухайн эрх зүйн акт үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэх асуудлыг шийдвэрлэх эрхтэй. Гэхдээ гащхүү дээд шүүхийн шийдвэр нь бүх шатны шүүхүүдийн хувьд заавал биелүүлэх хүчин чадалтай байдаг. Ердийн шүүхүүдээр хэрэгжүүлж буй үндсэн хуулийн хяналтыг төвлөрсөн буе үндсэн хуулийн хяналт гэдэг. Өөр хэсэг бүлэг оронд (Гана, Намиби, Папуа - Шинэ Гвинеи, Шриланк, Эстон) үндсэн хуулийн хяналтыг гагцхүү дээд шүүх нь хэрэгжүүлнэ. Иим хяналтыг төвлөрсөн хяналт гэнэ.
"австри-германы" тогтолцоо - үндсэн хуулийн биелэлтэд хяналт тавих асуудал нь дагнасан байгууллага буюу үндсэн хуулийн шүүхийн эрх хэмжээнд багтдаг. Энэ загвар нь дэлхийд нэлээд өргөн тархсан бөгөөд Ром-Германы (эх газрын) эрх зүйн бүлд багтах орнуудын хувьд нэлээд тохиромжтой билээ. Учир нь Ром-Германы эрх зүйн бүлд багтах орны шүүгчид нь карьерын шүүгчид байдаг учраас анхнаасаа зөвхөн эрх зүйн шинж чанартай маргаан шийдвэрлэх чиглэлээр бэлтгэгддэг. Тэгвэл аливаа хууль, эрх зүйн бусад акт, түүнчлэн дээд албан тушаалтны үйл ажиллагаа нь үндсэн хуульд нийцэж байгәа эсзх талаар үүссэн маргаан нь эрх зүйн гэхээсээ илүү улс төрийн шинжтэй маргаан байдаг. Иим нарийн төвөгтэй асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд шүүгчид эрх зүйн өндәр мэдпэг, мэргэжилтэй байхаас гадна иргэний эр зоригтой, терийн бодлогын хэмжээнд сэтгэдэг, үндсэн хуулийн эрх зүйгээр дагнан мэргэшсэн хуульч, улс төрч байх учиртай. Ром-Германы эрх зүйн бүлийн орнуудад шүүгч бүр иим байж чадахгүй. Харин ганц дагнәсан шүүхийг иим хүмүүсээр бүрдүүлэх боломж аль ч оронд байдаг нь ойлгомжтой.
 "францын" тогтолцоо - үндсэн хуулийн хяналтыг ердийн шүүхүүд, эсхүл дагнасан үндсэн хуулийн шүүх буе, харин төрийн байгууллага хэрэгжүүлдэг. Иим байгууллагын сонгодог жишээ нь Франц улсын үндсэн хуулийн зевлөл мән. Энә загварын гол онцлог нь үндсэн хуультай холбогдсон аливаа асуудал, маргааныг шүүх буе гүйцэтгэх эрх мэдлийн хүрээнд шийдвэрлэдэг бөгөөд дээрхч хэрэг, маргааныг шийдвэрлэх талаар хуулиар тогтоосон нарийн процедур байдаггүй. Францын үндсэн хуулийн   зөвлөлийн  шийдвэр  нь эцсийн  шийдвэр   болж чаддаггүй. Ийм ч учраас энә загвар нь өмнөх загваруудтай
харьцуулбал ихээхэн дутагдалтай гэж үздэг. Дээр дурдсан  бүх  загвәр,  хувилбаруудаас Австрийн  загвар буюу үндсэн хуулийн хяналтыг тусгай (төрөлжсөн) байгууллагаас
хэрэгжүүлдэг   загаар   нь   ялангуяа   суүлийн   жилүудэд   ихээхэн газар өвч байгаа билээ. Энә байгууллага нь төрийн бие даасан байгууллага бөгөөд түуний гол уүрэг нь үндсэн хуулийн хяналтыг хэрэгжуулэхэд оршино.  Чухамхүү энә зорилтыг хэрэгжүүлэхийн
тулд эдгээр байгууллагууд байгуулагддаг гэж хэлж болно. Үндсэн хуулийн хяналтыг хэрэгжүүлдэг төрөлжсөн байгууллагын онцлог. Үндсэн хуулийн хяналтыг дагнан хэрэгжүүлж буй байгууллага нь үйл ажиллагаагаа нэрийн дэг журмаар явуулдаг нь тэдгээрийг шүүхүүдтэй ижил төстәй болгодог. Ийм ч учраас зарим орны үндсэн хуулиудад тэдгээрийг шүүх эрх мэдлийт хэрэгжүүлэхтэй холбогдсон бүлэг, хэсгүүдэд тусгадаг.Тухайлбал, Чех улсын Үндсэн хуулийн 83 дугаар зуйлд Үндсэн хуулийн шүүхийг "үндсэн хуульт ёсыг хамгаалах уүрэг бүхий шүүхийн байгууллага мән" гэж тодорхойлжээ.
Үндсэн хуулийн хяналтыг хэрэгжүүлж буй төрөлжсөн байгууллага нь ердийн шүүхүүдээс дараах байдлаар ялгагдана. Нэгд, тэдгээрийг байгуулахәд төрийн эрх мэдлийг хэрэгжүүлж буй хэд хэдэн бәйгууллага оролцдог. Тухайлбал, Испанид хаан нь үндсэн хуулийн шүүхийг бүрдүүлэхдээ парламентын доод танхимын гишүүдийн саналаар 4 шүүгчийг, дээд танхимын гишүүдийн санәлаар 4 шүүгчийг, засгийн газрын саналаар 2 шүүгчийг, шүүхийн дээд зөвлөлийн саналаар 2 шүүгчийг тус тус томилдог. Солонгос улсын Үндсэн хуулийн шүүх нь 9 шүүгчийн бүрэлдэхүүнтэй бөгеөд тэдгээрээс гурвыг нь ерөнхийлөгч, гурвыг нь Дээд Шүүхийн ерөнхий шүүгч, гурвыг нь Үндэсний хурал санал болгож, парламент томилдог. Эдгээр байгууллагыг бүрдүүлэх эрхийг төрийн эрх мэдлийг хэрэгжүүлж буй хэд хэдэн байгууллагад олгосон нь нэг талаас тэдгээрийн бие даасан хараат бус байдлыг аль болох баталгаатай хангах, нөгөө талаас улс төрийн хүчний харьцааг зохих ёсоор илэрхийлэх бололцоо олгох агуулгатай юм.
Хоёрдугаарт, төрөлжсөн байгууллагын гишүүдийн бүрэн эрхийн хугацаа ердийн шүүгчдийг бодвол хязгаартай байдаг. Ихэнх оронд үндсэн хуулийн шүүгчдийн томилолтын хугацаа нь 12 жилээс илүүгүй байдаг. Үүний зэрэгцээ дахин сонгогдох буюу томилогдох бололцоо тэдэнд үндсэндээ хаалттай байдаг.  Харин Австри, Армен, Турк улсын үндсэн хуулийн шүүхийн шүүгчид бух насаараа уг албыг хашдаг нь онцгой зохицуулалт гәптәй. Үндсэн хуулийн биелэлтэд хяналт тавьдаг төрөлжсөн байгууллагын гишүүдийн томилолтын хугацааг ийнхүу хязгаарладаг нь цаанаа гүнзгий утта учиртай гам. Уг байгуулләгын шийдвэрлэж буй хэрэг, маргаан иь зайлшгүй төрийн бодлогын асуудалтай холбоотой байдаг бөгөөд энә утгаараа улс төрийн асуудал байдгийг нэгэнтээ тэмдэглэсэн билээ. Иим асуудалтай хэт удаан зууралдсан хүн асуудалд хараат буе байдлаар хандах чадвараа аажимдаа алдаж, аль нэг улс төрийн хүчинд үйлчлэж эхлэхийг бүрмесөн үгүйсгэх аргагүй.
Гуравдугаарт, Үндсэн хуулийн биелэлтэд хяналт тавьдәг төрөлжсөн байгууллагын гишүүд нь бусад шүүгчдийн адил заавал хуулийн дээд боловсролтой карьерын шуүгчид байх албагүй. Уг байгууллагын гишүүнээр хууль зүйн их, дээд сургуулийн багш нар, тарийн албан хаагчид, улс төрийн зүтгэлтнуүд, бүр хууль зуйн дээд боловсрол, мэргэжилгүй хүмүус ч томилогдож буюу сонгогдож болдог. Харин Австри болон ХБНГУ-ын үндсэн хуульд зааснаар, үндсэн хуулийн шүүхийн шүүгчээр заавал хуулийн дээд болоасролтой, мэргэжлээрээ он удаан жил ажилласан хүмуүс байх ёстой.
Төрөлжсөн бәйгууллагын гишүүдэд тавьдаг шаардлагуудын дотор тэднээс өөр албан тушаал эрхлэх, үйл ажиллагаа явуулахыг хор^глох шаардлага чухәл ач холбогдолтой. Ялангуяа парламентын гишүун байх нь уг албан тушаалд ул нийцнэ гэж үздэг бол зарим оронд үүнээс ч илүу ендөр шаардлага тавьдаг.
Т    өрөлжсөн байгууллагын гишуүн нь халдашгүй эрх дархтай байдаг. Тэдгээрийг зөвхөн уг төрөлжсөн байгууллага хугацаанаас нь өмнө огцруулах эрхтэй. Зарим оронд үндсэн хуулийн шүүхийн дүгнэлтээр энә асуудлыг парламент шийддэг. Мөн анх томилсон, эсхүл сонгосон байгууллага, субъект нь огцруулах эрхийг эдлэх нь бии, Төрөлжсөн байгууллагын гишүүдийн тоо нь 6-гаас 19-ийн хооронд эргэлддэг.
Д    аргаа ихэвчлэн гишүүд нь дотроосоо сонгодог. Энә журам нь уг байгууллагын хараат бус байдлын нэмэлт баталгаа мөн.Нөгөөтэйгүүр, төрийн тэргүүн үндсэн хуулийн биелэлтэд хяналт ~звьж буй төрөлжсөн байгууллагын даргыг томилдог журам Алжир, Египет, Марокко, Мавритани, Кот-д-Ивуар зэрэг улсад байдаг.
Ихэнх оронд тәрөпжсен байгууллага нь ердийн бүтэцтэй билээ. Гэхдээ зарим оронд шүүхүүд 2-оос 3 танхимтай, тенхим бүр үйлдвэрлэх асуудлын тодорхой хүрээтэй байдаг.
Гүйцэтгэх     эрх     мэдлийн     хүрээнд үндсэн      хуулийн      биелэлтэд     хяналт
тавьдаг   байгууллагын   онцлог.  
Үндсэн хуулийн биелэлтэд ердийн шуүхүүд (Дээд шүүүх) буюу тәрөлжсөн байгууллага (Үндсэн хуулийн   шүүх)   бус,   харин   шуүхээс   өөр улмаар   ажилладаг   терийн   байгууллага зэрэгҗүүлдэг     Францын     буюу     холимог  байдаг. Дээр     тэмдэглэсэнчлэн     эдгээр байгууллага    нь    асуудлыг    мэтгэлцээний үндсэн дээр ил тод байдлаар шийдвэрлэдэггуй, гаргасан шийдвэр -ь эцсийн шийдвэр буе байдгаараа үндсэн хуулийн биелэлтэд хяналт тавьдаг бусад байгууллагаас эре ялгаатай. Түүнчлэн :-лгээр байгууллагын гишүүнээр албан тушаалаараа, эсхүл бусад •ндэслэлээр томилогдож болдог нь гол онцлог юм. Тухайлбал, эранцын ерөнхийлегч асан хумүүс бүх насаарәа Үндсэн хуулийн ;өвлөлийн гишүүний албыг хашдаг. Үндсэн хуулийн зөвлөлийн даргыг ихэвчлэн төрийн тэргүүн өөрийн үзэмжээр томилдог.
Казахстан ул сад үп дсэн хуулийн биелэлтэд хяналт тавих байгууллага нь анх үндсэн хуулийн шүүхийн хэлбэрээр байгуулагдсан түүхтэй.               
 Хожмоо ерөнхийлөгчН.Назарбаевт уг шүүхийн ш ийдвэрүүд нь таалагдаагүй тул улсьгнхаа үндсэн хуулийг шинэчлэх замаар уг шүухийг татан буулгаж, оронд нь гарынхаа дор байлгах НОМХ.ОН хүлщнгүй үндсэн хуулийн зөвлөлийг байгуулжаэ.

Үндсэн хуулийи хяналтын ойлголт. Үндсэн хууль нь тухайн улсын тулгуур хууль учраас төр захиргаа, төрийн бус болон аж ахуйн бүх байгууллага, төрийн албан хаагч, нийт иргэдийн үйл ажиллагаа зөвхөн үндсэн хуулийн хүрээнд явагдах учиртай. Иймд түүний биелэлтийг хэлбэрэлтгүй хангахад чиглэгдсэн эрх зүйн тусгай баталгааг тогтоох нь чухал.
Үндсэн хуулийг хамгаалах, түүний биелэлтийг хангах нь төрийн бүх байгууллага, нийт албан тушаалтны үүрэг мөн. Ялангуяа төрийн тэргүүн, парламент, засгийн газар энэ талаар онцгой үүрэг, хариуцлага хүлээнэ. Түүнчлэн шүүх, прокурор зэрэг хууль хяналтын байгууллагууд үндсэн хуулийг хамгаалахад доривтой хувь нэмэр оруулдаг. Хүний эрх, эрх чөлөөг хангах хүрээнд омбудсманы байгууллагууд үндсэн хуулийн биелэлтийг хангах ажиллагаанд идэвхтэй оролцдрг.

Үндсэн хуультай болохын ач холбогдол

            Нийгэм судлалынханд баруун Европд өрнөж байгаа үйл явц нь нэг талаас өдөөн хатгаж нөгөө талаас ашигтай боломж олгож байгаа юм.Шинжилгээ судалгааны хамтлаг болж байсан бид харамсалтай нь коммунизмын уналтыг урьдчилан хэлж чадаагүй билээ.Магадгүй бид үүсэж байгаа улс төрийн шинэ тогтолцоог ойлгоход илүү ихийг бүтээж болох юм.

            Баруун Европын үндсэн хуулийг судлах төвийн гол асуудал нь шинжилгээний конструкц болон гипотезийн (магадлал) комплекс-ийг зохиоход оршино.Эдгээр нь замбараагүй бөгөөд ойлгоход бэрх мэт харагдаж байгаа үйл явцын өрнөлийг системжүүлэхэд дөхөмтэй болох юм.Нийтийн мэдлэгийн хүрээ эдгээр үйл явцыг ойлгоход хүрэхгүй болох үед  өмнө байсан онол болон өрнөж байгаа үйл явцыг харьцуулан шинэ онолыг дэвшүүлэхийг оролдох нь бидний зорилго билээ. Энэ бол ховор тохиолдол юм.

            Үндсэн хууль зохиох давалгаа нь дээр үеэс явагдаж ирсэн боловч (XVIII зууны эцсээр,1848 оны хувьсгалын дараа,дэлхийн 1,2-р дайны дараа,1960-аад оны үе Африкын чөлөөлөгдсөн орнуудад болон 1970-аад онд Өмнөд Европын дарангуйлал устгах гэх мэт) баруун Европын хэсэг улс онцгой тохиолдолд байгаа билээ.Эдгээр улс нь бүгд 40 жил коммунист дэглэмтэй байсан юм.Тэгээд бүгд зэрэг ардчилал ба зах зээлд шилжих ёстой болов.Эдгээд улсын хөгжил нь хоор хоорондоо нягт холбоотойгоор өрнөж ирсэн билээ.

            Бие биенээсээ ихэнхи байдлаараа ялгаатай боловч хооронд нь харьцуулж үзэх онцгой боломжтойгоор бүгд ижил юм.Төвийн шинжилгээний ажил нь ихэнхдээ улс төрийн үйл явцад тулгуурласан болно.

            Бидний сонирхож байгаа зүйл ҮХ-ийн өөрчлөлт, улс орны эдийн засгийн өөрчлөлтөд хэрхэн нөлөөлж байгаа гэсэн асуудал ч бас орж байгаа болно.Энэхүү асуудлын үндсийг дараах диаграммаар үзүүлэв.(“адвокат дъявола”-“чөтгөрийн өмгөөлөгч”-ийн онолоор):
Энд X-ээс Ү-рүү заасан сум X-ийг үйлдэхийн тулд зайлшгүй Ү хэрэгтэй болно гэдгийг харуулж байгаа болно. Дарсан тэмдэгтэй сум нь X бол Ү-ийг үйлдэхэд саад тотгор болно гэсэн үг. Үүний баталгааг дараах байдлаар тайлбарлаж болно. Ардчилал нь үнийн өөрчлөлт / Яагаад гэвэл энэ нь хэсэг хүмүүсийг хоосрол ядуурал, ажилгүйдэлд хүргэнэ/ болон өмчийг өөрчлөлт /зарим хэсгийг хэт баяжхад хүргэнэ/ -д аль  аль нь  саад тотгор болно.Ардчилал нь тогтвортой хөгжихийн тулд үндсэн хуультай байх, нөгөөтэйгүүр үндсэн хууль нь зөв төрхийн тулд ардчилсан гаралтай байх хэрэгтэй юм. Үүнээс гадна өмчийг үндсэн хуулиар баталгаажуулаагүй тохиолдолд өмчийн өөрчлөлт нь зохих түлхэц болж чаддагүйд хүргэнэ. Төсгөлд нь хэлэхэд өмчийн өөрчлөлт ба үний нөөрчлөлт хоёр нь тус тусдаа явагдах боломжгүй юм. Хэрэв эдгээр баталгаа  нь үнэ бол эдийн засгийн өөрчлөлтийг хийж болохгүй гэдэг нь ойлгомжтой юм. Манай төв энэхүү баталгааг тулгахгүй юм. Энэхүү диаграмм нь зөвхөн энэ өгүүлэгт тусгагдсан бидний эрдэм шинжилгээний ажлын үндэс болох зарим шалтгааны холбоосыг хаэруулсан билээ.

Улс төрийн хөгжилийг судлахын тулд өнгөрсөн болон ирээдүйн аль  алиныг бодолцох хэрэгтэй юм. Хоёрдахь хэсэг нь шинжилгээний ажлын гол хэсэг боловч нэгдэх хэсгийг дутуу үнэлж болохгүй билээ. Баруун Европын нийгэм өнгөрсөн үетэйгээ харицаж байгаагаас урагшаагаа явж чадах эсэх нь хамаарна.Манай төв өмнө нь Өшөө авалт болон хор хөнөөлийн уршигийг арилгах гэсэн бага хурал зохион байгуулж байсан бөгөөд цаашид ч энэхүү асуудалд хэвлэл болон бусад байдлаар анхаарал хандуулах юм.

 МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДСЭН ХУУЛЬ

Монголын ард түмэн бид: -улсынхаа тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлыг бататган бэхжүүлж, -хүний эрх, эрх чөлөө, шударга ёс,үндэснийхээ эв нэгдлийг эрхэмлэн дээдэлж, -төрт ёс, түүх, соёлынхоо уламжлалыг нандигнан өвлөж, -хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн ололтыг хүндэтгэн үзэж, -эх орондоо хүмүүнлэг, иргэний ардчилсан нийгэм цогцлуулан хөгжүүлэхийг эрхэм зорилго болгоно. Үүний учир Монгол Улсын Үндсэн хуулийг даяар олноо зарлан тунхаглаж байна.

НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ МОНГОЛ УЛСЫН БҮРЭН ЭРХТ БАЙДАЛ

Нэгдүгээр зүйл 1. Монгол Улс бол тусгаар тогтносон, бүрэн эрхт, Бүгд найрамдах улс мөн. 2. Ардчилсан ёс, шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш байдал, үндэсний эв нэгдлийг хангах, хууль дээдлэх нь төрийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим мөн. Хоёрдугаар зүйл 1. Монгол Улс төрийн байгууламжийн хувьд нэгдмэл байна. 2. Монгол Улсын нутаг дэвсгэр зөвхөн засаг захиргааны нэгжид хуваагдана. Гуравдугаар зүйл 1. Монгол Улсад засгийн бүх эрх ард түмний мэдэлд байна. Монголын ард түмэн төрийн үйл хэрэгт шууд оролцож, мөн сонгож байгуулсан төрийн эрх барих төлөөлөгчдийн байгууллагаараа уламжлан энэхүү эрхээ эдэлнэ. 2. Төрийн эрх мэдлийг хууль бусаар авах, авахаар завдахыг хориглоно. Дөрөвдүгээр зүйл 1. Монгол Улсын нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдал, улсын хил халдашгүй дархан байна. 2. Монгол Улсын хилийг хуулиар бататгана. 3. Хууль гаргахгүйгээр гадаадын цэргийн хүчнийг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт байрлуулах, дамжин өнгөрүүлэхээр улсын хил нэвтрүүлэхийг хориглоно.

АНУ-ын Үндсэн хуулийн эрх зүйн үндэс
Constitution United States of America

Нэгдсэн улс нь 1787 онд Үндсэн хуулиа баталснаар тусгаар тогнолоо зарлажээ. НУҮХ-ийн зорилго нь “улам төгөлдөр холбоог бий болгож, шүүх эрх мэдлийг тогтоох, тайван байдлыг баталгаажуулах, хамтын хамгааллыг бий болгох, хүний эрх чөлөөг дээдэлж, түүнд зохицсон үйл ажиллагаа явуулах, АНУ-ын төлөө үйлчлэх жинхэнэ үндсэн хуулийг бий болгох явдал юм.” хэмээн тодорхойлжээ.
Нэгдсэн улсын үндсэн хууль
Нэгдсэн улсын зорилго бол улам төгөлдөр холбоог бий болгож, шүүх эрх мэдлийг тогтоох, тайван байдлыг баталгаажуулах, хамтын хамгааллыг бий болгох, хүний эрх чөлөөг дээдэлж, түүнд зохицсон үйл ажиллагаа явуулах, АНУ-ын төлөө үйлчлэх жинхэнэ үндсэн хуулийг бий болгох явдал юм.
I Бүлэг
Зүйл 1 Хууль тогтоох эрх мэдлийг зөвхөн нэгдсэн улсын конгресс эдлэх бөгөөд конгресс нь сенат болон төлөөлөгчдийн танхимаас бүрдэнэ.
Зүйл 2 төлөөлөгчдийн танхим нь штатын ард түмэн бүрээс 2 жил тутам сонгогдох гишүүдээс бүрдэх ба тэрхүү төлөөлөгч нь танхимд тавих шаардлагыг бүрэн хангасан байна. Хэрэв тухайн этгээд нь тэр улсын оршин суугч биш, сүүлийн 7н жилийн хугацаанд НУ-д амьдраагүй 25 нас хүрээгүй бол төлөөлөгчөөр  сонгож болохгүй хуульд тогтоосон дэг журмын дагуу 10 жил тутам НУК-ийн анхны худалдаанаас хойш 3 жилийн дотор иргэний баримтын тооллого хийнэ. Оршин суугчдын тоог үндэслэн төлөөлөгчийн тоог гаргах ба өөрөөр хэлбэл: ойролцоогоор 30.0 хүн тутам 1 гишүүн сонгогдох нөхцөлтэй ба улс бүр төлөөлөгчийн тооны дээд хязгаарыг тогтооно. Өөрөөр хэлбэл: Массачусетс 8 төлөөлөгч сонгогдоно, Род-Айленд болон Провидения тус бүр 1 Коннектикут-5 Нью-Йорк-6, Нью Джерси-4, Пенсильвания -8,  Хойд Каролина-5, Өмнөд Каролино-5, Джорж-3 гэх мэт.
Хэрэв аль нэг төлөөлөгчийн суурин дээр орон тоо гарвал дахин сонгууль явуулна.
Төлөөлөгчийн танхим нь сонгогдсон Спикер болон бусад хүнээс бүрдэнэ.
Зүйл 3 Сенатад улс бүрээс 2 сенат орно. 6н жилийн хугацаатай тэднийг сонгосны 3 хэсэг хуваана, бололцоотой бол тэгш тоогоор хуваана. 1-р хэсэг нь эхний 2 жил сонгогдохгүй 2-р хэсэг нь 4 жилийн дотор 3-р хэсэг нь 6 жилийн дотор өөрөөр хэлбэл: сенат нь 2 жил ( удирдлагын тасралтгүй байх зарчмыг баримталж байгаа ингэснээр төрийн бодлого ач холбогдлоо алдахгүй ) тутам 3 хэсгийн 1 нь сонгогдоно. Сонгуулийн үеэр тухайн улсын харъяат биш байсан, 9-өөс доош жил тухайн улсад оршин суугаагүй, 30 нас хүрээгүй гэх мэт шалтгаантай этгээдийг Сенатын гишүнээр сонгохыг хориглоно.
НУ-д дэд ерөнхийлөгч нь Сенатын удирдагч мөн бөгөөд тэрээр таслах эрхтэй орно. Таслах эрхтэй гишүүнийг тэнцүү хувааж болохгүй. Сенатад таслах эрхгүй гишүүн сонгогдох ба тэд дэд, ерөнхийлөгчийг огцорсон үед НУ ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг хэрэгжүүлж, хариуцлага хүлээнэ.
Сенат нь зорилгодоо үнэнч байж түүнийхээ төлөө тангараг өргөнө. Тэрээр худалдаанд чөлөөтэй оролцож санал бодлоо илэрхийлнэ.
Буруутай гэж үзсэн хүнийг буруутай эсэхийг шүүхээр шийдвэрлэх ба хуралд оролцогчдын 2/3 –оос нь зөвшөөрөлгүй бол хэнийг буруутанд тооцож үл болно. Буруутай этгээдэд шүүх хууль заасны дагуу шийтгэл оноох ба тэрнийг албан тушаалаас нь халах эрх чөлөөг хязгаарлах үйл ажиллагаа явуулах эрхийг хасах гэх мэт хэлбэртэй байна. үүнийг нийтэд мэдээлнэ.
Зүйл 4 Улс бүрийн хууль зүйн үндсийг тогтоож төлөөлөгч болон сенаторын сонгогдох дэг журам газар хугаацаг тогтооно. Гэвч конгресс нь сеноторын сонгогдох газар болон өөрийн бүрэн эрхт хамаарах асуудлаар дуртай үедээ хууль гаргаж болно. Ээлжит бус хурлыг жилд 1 удаа хийнэ.